Nieuws

Reframing the Food System

                   

25 augustus 2016, een van de heetste dagen van het jaar: de dag van de eerste officiële workshop van de Food Hub. Terwijl ik eigenlijk alleen maar kon denken aan zwemmen, waterijsjes en boodschappen doen (want in de supermarkt is airconditioning), kraakte ik deze dag mijn hersens om het voedselsysteem te reframen.

Samen met nog 9 anderen deed ik mee aan de workshop ‘Reframing the Food System’, een samenwerking tussen Food Hub en Reframing Studio, waarin we kennis zouden maken met de Reframing methodiek waarbij we ons een voorstelling zouden gaan maken van de toekomstige wereld van voedsel, gaan begrijpen wat daarin daadwerkelijk relevant en betekenisvol is en uiteindelijk daarmee ontwerpen voor de uitdagingen in het voedselsysteem.

Vol verwachting zaten we aan het ontbijt. Want Reframing, wat is dat dan precies? Beatrijs Voorneman (Reframing Studios) gaf ons een stoomcursus en liep alle stappen door terwijl zij praktijkvoorbeelden gaf ter verduidelijking. Ze benadrukte dat het ‘waarom’ vaak mist in het design proces, terwijl het de verantwoordelijkheid is van de ontwerper om hieraan te denken.

Om de basis te leggen voor het ‘waarom’ van design, spoort de Reframing methode aan om het huidige referentiekader los te laten en een nieuwe te vormen. Ook staat de relatie die de gebruiker heeft met de dienst of het product centraal: welke interactie wil je uitlokken met het uiteindelijke ontwerp? Daarnaast bepaald de context de betekenis van die relatie. Op deze drie niveaus (product, interactie, context) deconstrueerden we het nu en vervolgens, in omgekeerde volgorde, bouwden we de toekomst op, het nieuwe referentiekader, om uiteindelijk tot een ontwerp te komen.

Goed, beginnen bij het nu dus. Met nog een kopje koffie luisterden we naar Joszi Smeets, die ons twee waarheden van voedsel meegaf: eten ligt dicht bij ons hart én bepaald onze omgeving. Dit vormde de context voor het verhaal van drie visionairs. Zo vertelde Guusje Segond van Banchet welke trends zij ziet ontwikkelen binnen de zorg: van ziekenhuiseten tot het gebruik van faeces van anderen om darmflora te herstellen. Hylke Krikke, manager van een wijnwinkel, kon ons haarfijn uitleggen hoe het verzamelen en verbinden van data via social media en apps steeds belangrijker wordt om de verkoper jou de ultieme persoonlijke winkelervaring te geven. Tot slot was het woord aan Joris Lohman, die ons 100 jaar terug in de tijd gooide en de ontwikkeling van de landbouw en het Gemeenschappelijke Landbouw Beleid uitlegde, en benadrukte dat het voedselsysteem altijd in een bepaalde fase van transitie zit.

Uit de kennis opgedaan in de ochtend en verzameld tijdens een korte field research hebben we een aantal factoren benoemd die bepalen hoe ons toekomstige voedselsysteem eruit komt te zien. Het resultaat: een flinke stapel met elkaar aanvullende en soms tegensprekende stabiele (blauwe briefjes) en veranderende factoren (groene briefjes).

Door de factoren te clusteren onder door ons gekozen noemers, te her-clusteren en te herbenoemen, nog eens te bespreken waar een factor wel of niet bij hoort, en dan de uiteindelijke clusters samen te vatten in een volzin hadden we het heden gconstrueerd – een levendige en soms pittige discussie. Dat ziet er zo uit: Reframing Timelapse

Inmiddels brain fried, maar nog steeds enthousiast, kon het daadwerkelijke ontwerpen dan echt beginnen, maar niet zonder pizza!

Om tot een ontwerp te komen, kozen we eerst clusters die ons aanspraken om onze missie te formuleren. Vervolgens vormt die het uitgangspunt voor de interactie die je beoogt tussen gebruiker en product of dienst. Wat? In mijn woorden: hoe wil je dat de gebruiker jouw product ervaart en ziet? Dat kan plezierig en confronterend zijn, of vriendelijk en awkward, of … 

Zittend op een vlonder aan het IJ, terwijl nieuwsgierige zwanen bedelend om een stukje pizza  voor ons dreven, mensen het water insprongen en voorbij zwommen, terwijl ik me afvroeg waarom de steiger net iets te hoog was om met mijn voeten bij het water te kunnen (of mijn benen net te kort), kwam er naast het letterlijke zweet ook wat figuurlijke bloed en tranen bij. Ik liep vast: Is de combinatie van clusters te complex, denk ik er te moeilijk over, zie ik door de bomen het bos niet meer? En, ik kan toch niet tekenen.

En toch! Wat geklaag en wat jaloerse gedachtes (op die zwemmende mensen) verder wist ik tot een ontwerp te komen. Beatrijs en Joszi hadden gelijk: iedereen kan ontwerpen! Ook al leek de Reframing methode ingewikkeld, door het doen ga je vanzelf mee in het proces, voelen alle stappen logisch en volgt er een resultaat.

Hebben we echt een nieuw voedselsysteem ontworpen? Dat denk ik niet. Wat ik wél kan zeggen, is dat ik een dag lang mezelf onder heb kunnen dompelen in een methode die je instaat stelt het huidige systeem te ontrafelen en dat je daardoor daadwerkelijk de uitdagingen van ‘het’ voedselsysteem aan kunt gaan.

  • Yvonne Faber